کتاب «سنجۀ سخنسنجان» اثر مهری مساعد، پژوهشی دقیق و نظاممند در حوزۀ نقد ادبیات داستانی فارسی است که به بررسی تحلیلی آثار داستانپژوهی از سال 1300 تا 1370 میپردازد. نویسنده در این اثر با روشی علمی و با تکیه بر مؤلفههای مشخصی چون جایگاه مؤلف، انگیزه نگارش، ساختار پژوهش، سبک نگارش و تأثیر شرایط محیطی، به تحلیل 25 اثر پژوهشی در این حوزه پرداخته است. مساعد در این پژوهش آثار را به دو دستۀ کلی تکنگاریها (پژوهشهای متمرکز بر یک داستاننویس) و مجموعنگاریها (آثار بررسیکنندۀ چند داستاننویس) تقسیم کرده است. تحلیلهای کتاب نشان میدهد که منتقدان در این دوره عمدتاً از چه رویکردهایی (تاریخی، محتوایی یا ساختاری) برای نقد آثار داستانی استفاده کردهاند و چگونه جریانهای فکری و ادبی زمانه بر کار آنها تأثیر گذاشته است. یکی از نقاط قوت کتاب، آسیبشناسی دقیق آثار مورد بررسی است. نویسنده با طرح پرسشهایی مانند میزان روشمندی منتقدان، تناسب تقسیمبندیها با اهداف پژوهش، و چگونگی بهرهگیری از منابع، به نقدی جامع از هر اثر دست یافته است. همچنین، بررسی تأثیر ایدئولوژی و شرایط اجتماعی بر گفتمان نقد ادبی در این دوره، از دیگر ویژگیهای برجستۀ این پژوهش است. کتاب با ارائه خلاصهای از وضعیت داستانپژوهی در هر دهه، تصویری روشن از سیر تحول نقد ادبی داستانی در ایران به دست میدهد. این اثر نه تنها برای پژوهشگران حوزۀ نقد ادبی، بلکه برای علاقهمندان به تاریخ ادبیات معاصر ایران نیز منبعی ارزشمند محسوب میشود
0 نظر